Twee jaar duurde de renovatie en de uitbreiding van het Stiltecentrum Bethlehem van de Benedictijner abdij in Doetinchem, dat in die tijd ook een naamsverandering onderging: Abdijhoeve. In december jl werd de afronding gemarkeerd met de plaatsing in een voormalige schuurdeur van een bijzonder glas-in-lood raam. Abt Henry Vesseur vertelt erover: ‘Er is het nodige aan denk- en tekenwerk aan vooraf gegaan. Het eindresultaat zou je kunnen samenvatten met: de schepping van de wereld. Het Bijbelse verhaal van de schepping uit Genesis, hoofdstuk 2 past hier heel goed bij: “De Heer God liet uit de  grond allerlei bomen opschieten, aanlokkelijk om te zien en heerlijk om van te eten; daarbij was ook de boom van het leven midden in de tuin en de boom van de kennis van goed en kwaad.” Als ik naar het raam kijk zie ik drie dimensies: de aarde, boven de aarde en de lucht. De boom staat  geworteld in de grond waarin ook allerlei zaad ontkiemt. Daarboven groeien bloemen en planten en de blauwe lucht completeert het geheel.  Tussen aarde en hemel zijn verschillende jakobsladders opgericht die de verbinding van natuur en bovennatuur symboliseren. In de Regel van Benedictus neemt de ladder van de nederigheid een belangrijke plaats in: de monnik klimt op naar de top van de volmaakte liefde door af te dalen in deemoed en zich te verzoenen met zijn menselijke broosheid. Net als de boom moeten wij geaard zijn: geworteld staan in onze menselijkheid,
maar met onze kruin in de hemel staan: verbonden met de Eeuwige. In die zin straalt het raam ook eenheid uit.’

Marina Poussart was al die jaren nauw betrokken bij ontwerp en vervaardiging van het raam. Zij stuurde deze informatie erover toe: ‘Het raam is ontworpen en gemaakt door Atelier Ruiten uit Sittard-Geleen. Glazenier Harrie Ruiten en een aantal van zijn leerlingen (Jean Colen, Rob Koenders, Marina Poussart Cor Kremers en Brigitte Thielen) hebben er tweeënhalf jaar aan gewerkt. Het raam vertelt meerdere verhalen. Genesis is er in te vinden maar ook de Jacobsladder. De levensboom kun je ook zien als een labyrint van een eindeloze lijn. De kijker kan zijn eigen verhaal zoeken of maken.

Het hart van het raam is ‘gefused’. Een techniek waarbij kleine stukjes gekleurd glas op het glas gesmolten worden. Een deel van het glas is bewerkt met grisaille waardoor de structuur van het reliëfglas benadrukt wordt en het gekleurde glas een dimensie extra krijgt door de schilderachtige lijnen. Naast het grote raam hangt een kleiner glas in lood object. Een Sedes Sapientiae, zoals er op meerdere plekken in het klooster te vinden is, in een ontwerp van Jean Colen. De drie cirkels symboliseren Maria, het Jezuskind en de wereldbol.’

De boom bevat in het centrum enkele spirituele regels. Voor een ervan werd Ben Sensei aangezocht. Zijn gedachte in het raamwerk is: Van de eeuwige Bron is niets en niemand uitgesloten. Na 15 jaar begeleiding van retraites in de abdij leidde hij in november jl de laatste retraite.

Het leven is één grote paradox – als we denken dat we alles hebben verworven in ons wereldse leven blijkt het op zeker moment toch niet alles te zijn, niet dat wat we werkelijk zoeken. En als we alles kunnen laten gaan, voorbij al die verworvenheden kunnen kijken, valt ons de werkelijke rijkdom tegemoet. En openen zich deuren die we zelf gesloten hielden – door onze vooringenomenheid, eigenzinnigheid, angst, weerstand enz. Als we die deuren (van het hart) kunnen openen ervaren we dat op alles een nieuw Licht valt, letterlijk.

In jezelf kunnen kijken, vraagt heel veel. En kost tijd. En als we werkelijk heel goed kunnen kijken, kunnen we een glimp opvangen van wat ons werkelijk beweegt en dat het die kracht is die ons laat zoeken. Daarom zeggen we ook: Boeddha zoekt Boeddha. Die kracht (of bron, Licht, geest – of hart) is alles wat er is en wil herkend, ervaren, erkend en geleefd worden.

We zijn schepping van het Licht. Al onze emoties, gevoelens en gedachten zijn bewegingen van Licht, van energie. Het Licht zelf doet niets anders dan scheppen en aanwezig zijn. Het heeft geen oordeel, geen mening, geen tijd, geen ruimte. Het IS en vindt een expressie in een wereld die ieder moment lijkt te veranderen. Het is de verbindende kracht. We zijn van niets en niemand gescheiden. In de geest verschijnt het totale universum en hoewel de diversiteit daarin immens is, is alles tegelijkertijd één. We kunnen er nooit buiten vallen, het is wat we zijn!

Terwijl we opgroeien verliezen we er echter alle zicht erop. Ja, we bedenken zelfs de meest bizarre spinsels waarin we uitgaan van een almacht die we na onze dood zullen ontmoeten, en we noemen dat religie of filosofie. Terwijl het zich HIER EN NU ontvouwt, elk moment, eindeloos, in ons, door ons, met ons. We staan in  het levend water terwijl we onze dorst willen lessen. Deze woorden lezend – dat is het Berry, niets meer en niets minder. En als je op staat, koffie zet, de planten water geeft, gaat zitten en nadenkt. Dat is het!

Dat altijd aanwezige kloppend universeel hart wacht met eindeloos, eeuwig geduld op ons mensen om te worden herinnerd en te worden toegelaten. Hoe ironisch – het Licht wat ons schept, ons laat bewegen, ademen, denken, lopen, voelen, spreken en horen biedt ons daartoe ieder moment alle kans.

Waar het op aan komt, is dat je trouw aan het Licht, je hart (shin – Japans) kunt blijven. Het Licht leidt je doorheen goede en slechte tijden. Spirituele training omvat leren luisteren met heel je wezen, oprecht zijn, er naar leren handelen, je kunnen afstemmen op wat gaande is, aanwezig zijn. Telkens weer. Dat heet: je hart louteren (zuiveren). Zuiveren van de bezoedeling van je geest cq hart. Want we drijven telkens weer af – de spirituele beoefening is: we merken het op, halen diep adem, keren terug in de situatie en we nemen de volgende stap.

Langs deze weg wil ik alle cursisten en relaties danken voor het contact en de ontmoetingen dit jaar – live of online. Het was een meer dan opmerkelijk jaar, een jaar voor de geschiedenisboeken. Een verre van gemakkelijk jaar voor velen – voor hen die hun naasten en geliefden getroffen zagen door corona en in het meest ernstige geval hun dierbare verloren en daarbij dikwijls alleen op afstand afscheid konden nemen. Voor hen die in de zorgverlening vooraan staan om ouderen en patiënten te verzorgen en te ondersteunen en zij die werkten aan de coronatesten en preventie. Vergeet niet de velen die in supermarkten en andere plaatsen de samenleving bleven voorzien van het noodzakelijke. Voor hen die in meer of mindere mate in hun levensonderhoud werden geraakt. De vele jongeren die werden getroffen in hun relaties, studie, sport en bijbaan en kampten met een leven in isolatie. Denk aan de enorme ommezwaai in het onderwijs van fysiek naar online leren. Ouders van wie zoveel werd gevraagd in het combineren van (thuis)werk en de begeleiding van hun kinderen in online leren. De overheid die alle zeilen moest bijzetten om het schip van de samenleving enigszins op koers te houden.

Velen hadden het mentaal zwaar. Wat de gevolgen zullen zijn van een lange tijd zich houden aan, toch tegen de natuur in, druisende regels zoals afstand houden – geen hand, hug of kus geven, geliefden lange tijd niet kunnen zien – zullen we moeten afwachten. Het leven toonde zich dikwijls ongepolijst in alle karakteristieken die onder ‘normale’ omstandigheden zo gemakkelijk in het geruis en de prikkels van alledag verdwijnen. Zoals het feit dat we met dit bestaan allen in het zelfde staan. De onverbrekelijke en wederzijdse afhankelijkheid van elkaar. De onvermijdelijke eis van wendbaarheid en veerkracht die het leven van ons vraagt. En met name het gegeven dat onze controle op de gang der zaken gering is. We kunnen het leven en wat zich afspeelt naar eigen goeddunken kleur en betekenis geven, maar wat het volgende moment dat op ons afkomt ons biedt, hebben we niet in de hand.

Te midden van alle vreugde en verdriet, is het besef van eenheid en de wijze waarop de ene natuur een unieke expressie vindt in alles en iedereen, als beleving onmisbaar om alles op en naar waarde te schatten. Te midden van dit alles roept het leven ons telkens weer wakker uit onze mijmeringen, onzekerheid en twijfel om met ons handelen en ons denken naar vermogen het bestaan en al wat zich daarin bevindt, te dienen. Daar, precies op de plek waar we zijn, waar ons pad is en de Weg zich openbaart, hebben we het te doen. Laten we dat als blijvende oefening telkens opnieuw voor ogen houden, ook in 2021.

Voor jullie, je naasten en voor al met wie we verbonden zijn,

alle goeds voor 2021, Ben Sensei

(foto: Lin)