De spirituele weg vraagt volharding, toewijding en een groot verlangen. De weg naar binnen is een lange weg, met perioden die we als ‘dor’ kenmerken, perioden waarin niets zinvol lijkt en alles vruchteloos. Het vertrouwen en het geduld worden veelvuldig op de proef gesteld. We weten niet waarheen de weg ons leidt of wat ons op dit pad beweegt. Maar al naar gelang we vorderen op de weg vergroten we en verdiepen we, met vallen en opstaan, het vertrouwen in en de intimiteit en de afstemming met de weg die ons leven is. Zodra we leren ons werkelijk open te stellen voor de kracht die ons leven schenkt, valt alles ons toe.

Wat ons leven schenkt, is wat ons in al onze stappen beweegt, het is de onzichtbare kracht die zich in alles manifesteert – in alles van vorm en naam. Het is deze kracht die een onlosmakelijke verbondenheid betekent met en tussen alles en die de kracht en het wonder van mededogen en vergeving bewerkstelligt.

Ons afwenden van die weg van eenheid brengt emoties en gedachten van verdeeldheid, ons toewenden, herstelt die eenheid en laat ons delen in de kracht van de liefde. Daarin ligt dus het geheim – in de mate waarop we ons kunnen en durven openstellen, de mate waarin we onszelf kunnen laten ‘vallen’ in de onmetelijke en peilloze diepte van de scheppingskracht waarvan we zelf de expressie zijn. Dat is waarom we het ‘thuiskomen’ en ‘wedergeboorte’ noemen. Het is de her-innering aan wat we zijn, aan waar vandaan we komen en waarheen we gaan. Niet in de tijd gezien, maar hier en nu, in ieder moment.

De scheppingskracht die we Boeddhanatuur of God noemen is ons nader dan wij onszelf en omdat we er niet bij kunnen en we onszelf er alleen aan kunnen overgeven, is en blijft het een mysterie, is en blijven we onszelf een mysterie. Nee, we kunnen onszelf niet kennen, hoezeer we onszelf ook kleden met namen, titels, deugden en voornemens, we weten het niet.

Dit pad en dit mysterie staat niet op afstand van ons leven – het manifesteert zich in iedere stap op de weg, in al ons doen en laten en het is onze opgaaf dit doen en laten op te dragen aan het mysterie waarin we met de medemens en alles wat is één zijn. Daarom gaan we de weg uiteindelijk niet voor onszelf maar staat die ten dienste van de ander en van alles wat is. Telkens weer vermoeien we ons de verdeeldheid te laten en de eenheid te wekken en vandaaruit te handelen, te denken, te luisteren en te spreken. Juist omdat al onze vermogens, ons lopen en ons ademen, enkel in en door en met de scheppingskracht, de Boeddhanatuur, kunnen plaatsvinden, is onze beoefening erop gericht ons voor die natuur open te stellen conform het credo Niet mijn wil maar Uw Wil geschiede. Waarbij wat we ‘Wil’ noemen geen menselijke wil is maar staat voor de totale scheppingskracht die ons beweegt. Zodra we ons open stellen worden we opgenomen en bewogen door die kracht. We leven dankzij, in en door die kracht en derhalve spreekt het voor zich dat het ons beweegt en leidt en dat, wanneer we er werkelijk gehoor aan kunnen geven, we ons ermee willen afstemmen en opgaan in de diepste verbinding met alles, in dat wat we liefde en mededogen noemen.

 

Het retraiteweekend van 11-13 september 2020 in de Abdijhoeve (met in totaal 17 deelnemers) was coronaproof ingericht – afstand houden van elkaar en in de speciaal ingerichte eetzaal en tijdens meditatieperioden in de zendo, geregeld de handen wassen en gebruik maken van de electronische desinfectiehouders.

De retraite in de Abdijhoeve was heel goed georganiseerd. Niet de zenzolder maar een nieuwe conferentieruimte op de begane grond werd ingericht als zendo. Een bijkomend voordeel was het mooie weer wat de gelegenheid gaf om veel buiten te zijn en zelfs een meditatie buiten in het nieuw ingerichte binnenplein van de oude hoeve te houden.Het persoonlijk onderhoud met de deelnemers tijdens de meditatiesessies kon ook in de openlucht worden gehouden. In de eetzaal zaten per tafel twee deelnemers tegenover elkaar. er was een buffet voor thee/koffie en beleg. Brood en warme maaltijden werden uitgeserveerd door de gastheer, Arco. Tafel voor tafel konden de deelnemers hun maaltijd samenstellen en laten serveren.

Waar voor de coronaperiode deelnemers zorgden voor gezamenlijk afruimen en dekken van tafels en voor de afwas werd nu alles door de gastheer zelf gedaan, daarbij geholpen door de apparatuur in de nieuwe spoelkeuken.

Wat opviel was de rust en overzichtelijkheid in de nieuwe ‘orde’. Mogelijk bieden de opgelegde maatregelen aanknopingspunten en handvatten om ook na de coronatijd mee verder te gaan.

Doorheen het spirituele proces werken we met en aan onszelf. Het bewustzijn wordt aangeboord en groeit, grenzen verschuiven. Er ontstaat bewustzijn over het eigen denkvermogen, over het gegeven dat de buitenwereld niet buiten maar in ons werkzaam is, over hoe emoties en gevoelens onze oordelen en meningen over die buitenwereld inkleuren, over onze verantwoordelijkheid voor het handelen in die wereld, over het idee van verleden, heden en toekomst en dat al dat feitelijk hier en nu plaatsvindt. Het is een pad van fasen waarin in feite herinneringen worden gewekt die we vergeten waren.

De intentie is thuiskomen, hier, in dit lichaam, in deze werkelijkheid van deze ene geest. Thuiskomen in een Licht dat eeuwig is en de bron van alle verschijnselen. De vrucht van het spirituele betreft twee grote ervaringen
– we ervaren hoe alles maar dan ook alles in de evolutie heeft geleid tot dit moment. Het maakt diverse lijnen zichtbaar: een familielijn, onze voorouders, die ons een werelds thuis geven.
– en we groeien in een spirituele lijn, in het Zenboeddhisme is dat de lineage van Patriarchen die de Leer overdroegen aan hun opvolgers (in de Zenlijn zijn het er 83, wanneer de zeven voorouders voorafgaande aan de Boeddha niet meetellen).

Die twee lijnen komen samen in jou en in mij. Je kan die lijnen uittekenen in een driehoek, met als punten de familietraditie, de spirituele traditie en jouzelf. Al dit komt samen in jou en werkt uit in de geest waarin je leeft en werkt.

De spirituele traditie manifesteert in feite het Licht zelf. De familielijn omvat de personen in je wereldse leven van wie je afstamt en met wie je opgroeit en verbonden bent en blijft, je genetische kenmerken en patronen en condities. En al dat komt in jou en in mij samen, in ieder van ons op een unieke wijze. Het toont de wonderlijke ervaring van onlosmakelijke verbindingen en de enorme invloed van mensen, omgeving, gebeurtenissen en de voorgeschiedenis op ons functioneren. We worden bewogen door het Licht en door alles wat daarin verschijnt en beweegt, maar het zijn de persoonseigen vermogens  die bepalen hoe we op onze levensweg worden bewogen – hoe we handelen, hoe we ons ontwikkelen, hoe we omgang met de kostbare erfenis die ons met dit bestaan ten deel valt.

Foto: Enver Güçlü – Unsplash

We kunnen Zen van vele kanten belichten maar uiteindelijk dient het een expressie in ons handelen te vinden, in wat we noemen ‘Boeddha’s werk’, in een (on)bepaalde wijze van handelen, van functioneren, zonder dat we nu precies kunnen benoemen wat voor functioneren dat is en hoe het er uit ziet. Want voor ieder mens is dat een unieke wijze en ieder moment is ook weer anders, niet van tevoren te bepalen, er is geen eenduidig gedrag of handleiding voor.

We zeggen: ja, waar zen in is geworteld, is er altijd en overal, het is onze Boeddhanatuur en verlaat ons nimmer. En ja, het toont zich in de weerbarstigheid van ons bestaan, daarin vindt het een expressie. Het is dit samengaan, die onlosmakelijkheid van het absolute en relatieve, het eeuwige en tijdelijke, het veranderlijke en onveranderlijke dat geleefd wil worden. Maar het ‘voorleven’’ daarvan is geen vanzelfsprekendheid, geen automatisme, geen routine, het kan niet zomaar verworven of verkregen worden, het is geen bezit, het is geen kwestie van wilskracht of opzet, je kan het niet vasthouden en zelfs niet onder woorden brengen. Het vergt beoefening – en de paradox daarbij is dat wat we willen ervaren er al lang is, in feite op ons wacht weer in de her-innering te komen en te worden onthuld. De beoefening is de expressie van onze wezensnatuur, zoals ons hele leven dat in feite is. De crux zit ‘m in een totaal laten varen van wat we denken dat het is.

Met dat leven, dit bestaan hebben we namelijk te maken met een mysterie, het is raadselachtig en doordringen tot het wezen van Zen is geen kwestie van ‘ik doe het’. Maar wat is het dan wel? Kort gezegd: een louter zoekend en tastend gebeuren. Als we met zen beginnen, weten we niet waaraan we beginnen en hoe langer we ´ermee´ bezig zijn, des te duidelijker wordt het dat we niet weten, ja, niet kúnnen weten waarover we het hebben. Het is geen kwestie van ´weten, maar van ´niet-weten´. We zijn zélf het mysterie.

Er valt rationeel gezien geen touw aan vast te knopen en dat klopt ook. Maar wat is dan die bepaalde wijze van functioneren? Dat functioneren in ´niet weten´. In het Sanskriet kennen we de uitspraak ‘neti, neti’, wat verwijst naar ‘niet dit, niet dat’. Met andere woorden, alles wat we bedenken is het niet. De specifieke wijze van functioneren is in feite een natuurlijke wijze van functioneren die een kans krijgt wanneer we onszelf, onze eigenzinnigheid en eigengereidheid, kunnen ‘laten’.

Uitgangspunt is eenheid, zo-heid, onze wezensnatuur. Ook de weerbarstigheid en de duale beleving van alledag, hoe pijnlijk of vreugdevol ook, is expressie van eenheid. De zenbeoefening is er goed beschouwd op gericht onze ik-focus te laten varen en te functioneren overeenkomstig die eenheid, overeenkomstig wat gevraagd wordt, dat wil zeggen wat de situatie vraagt. Het is niet zozeer een afstemming (geen ik-gebeuren) als wel een opgaan in de situatie (voor een moment het verlaten van de ik-gedachte) en in de omstandigheden en dóen omwille van het doen, hándelen omwille van het handelen. En daarmee de handeling opdragen aan leven en dood, aan de onlosmakelijke verbondenheid die in de handeling, in elke handeling besloten liggen.

Beste cursist(e), relatie,

In 2021 organiseert Ensō–Zen Circle in Bewustzijnscentrum Bala in Huizen (NH – ’t Gooi) vijf zendagen en wel op:

19-2 / 23-4 / 11-6 / 17-9 / en 12-11 in 2021- alle data zijn een vrijdag.

De dagen zijn van 09.00 – 16.30 uur, ze verlopen in stilzwijgen en zijn gewijd aan zit- en loopmeditatie (zazen), persoonlijk onderhoud (daisan) en een inleiding (teisho).

  • De locatie is:
    Bala bewustzijnscentrum in Huizen
    Trompstraat 1 – 1271 SX Huizen
  • Deelnamekosten: €95,00 pppd – NL87 INGB 0001 8696 81
    (de kosten aub voorafgaand voldoen)
  • Inbegrepen zijn koffie/thee, geen lunch, deze a.u.b. zelf meebrengen.
  • Maximum aantal deelnemers voor de beoogde ruimte in Bala is 13 – uitgaande van de coronaregels nu.
  • Aanmelden voor deze dagen kan via deze website. Vermeld hierbij op welke dag(en) je wilt deelnemen.
  • De route  (kom je met de auto, dan s.v.p. parkeren in de Naarderstraat, niet de Trompstraat)

Op de Zendagen gebruiken we in centrum Bala twee ruimtes: Zaal Creatie – voor meditatie; Kamer Transformatie – voor persoonlijk onderhoud

Dagschema – Zendagen (Zazenkai) 2021

09.00 aankomst – koffie/thee
09.30 aanvang – welkom
10.00 zazen-kinhin-zazen
11.00 pauze
11.30 zazen-kinhin-zazen (mogelijkheid tot daisan)
12.30 lunch
13.15 zazen
13.40 Inleiding
14.30 zazen (mogelijkheid tot daisan)
14.55 pauze
15.15 zazen-kinhin-zazen (mogelijkheid voor daisan)
16.15 afronding van de dag
16.30 gezamenlijk opruimen/schoonmaak ruimtes en afscheid

Zorg voor gemakkelijk zittende kleding – breng je eigen zitmeubilair (kussen of bankje etc.) mee en eventueel een mat voor eronder.

Graag zie ik jullie op een of meerdere van deze Zendagen.

Met hartelijke groet, Ben Sensei

Ter afsluiting van het seizoen 2019-2020 werd deze nieuwsbrief verzonden aan cursisten en relaties van Ensō Zen Circle. Het was een seizoen dat dit voorjaar in het teken stond van de maatregelen rond de coronapandemie. Voor meer zie hier Nieuwsbrief Enso Zen Circle zomer 2020

(Afbeelding: Verenigde Naties – Unsplash)

 

Wat me van jongs af aan heeft bezig gehouden en me later ook op het zenpad bracht was het vraagstuk van het leven zelf. Wat is dit, dit merkwaardige bestaan? Hoe zijn we hier gekomen? Wat is onze bestemming? Spiritualiteit is in duizenden jaren door het mensenras ontwikkeld – vanaf het moment dat er iets van bewustzijn van de omgeving tot de eerste mensen doordrong ontstonden er rituelen die dienden ter aanbidding van de natuur – de wisseling van dag en nacht, de wisseling der seizoenen, zon en maan, regen, onweer, water, de dieren- en plantenwereld enz.

Het is de last van het bewustzijn. Het is het bewustzijn dat een duale wereld heeft gecreëerd. Wellicht is dat de zondeval zoals die in het Bijbelse Genesis wordt beschreven, de val uit het paradijs. En het is langs de weg van spiritualiteit dat we opnieuw tot intimiteit met ons bestaan en de aanwezigheid van het ‘verborgen’ paradijs kunnen komen. Dat paradijs of hemel (Boeddhanatuur) is voor het duale bewustzijn verborgen en tegelijkertijd is dat bewustzijn ook de ingang. Want ons bewustzijn en alles wat we er in meemaken, zien, voelen en ervaren IS de expressie van onze wezensnatuur. Als we een moment dat drukke bewustzijn kunnen laten rusten – onszelf aan de peilloze diepte ervan kunnen overgeven, ervaren we de oneindige, klare oceaan. En daarmee de onmiddellijkheid en de onvermijdelijkheid der dingen.

De ‘onvermijdelijkheid’ der dingen, van het bestaan is waar ik naar toe wil. Het is een uiterst fascinerend begrip. En het is niet wat je wellicht denkt dat het is. Het is niet een equivalent van lotsbestemming, iets van ‘wat er gebeurt, is onvermijdelijk’ of ‘het heeft zo moeten zijn’, als uitkomst van een bepaalde situatie, de uitkomst van een gedrag, of het resultaat van een teaminspanning. Dat is een verklaring, toelichting of constatering en altijd achteraf en daar gaat het hier niet om. De onvermijdelijkheid waarop ik hier doel refereert niet aan enige gang van ontwikkelingen of processen, het verwijst direct naar de onmiddellijkheid van hier en nu, waarin processen en omstandigheden niet aan de orde zijn, noch gedrag van individuen, noch verklaringen, analyses enz. Je zou kunnen zeggen dat in wat ik aanduid met ‘onvermijdelijkheid’ alle functies van het bewustzijn, alle lagen, alle niveaus, alle cirkels van verklaringen en redeneringen, van emoties en gevoelens, al wat zichtbaar is en alles wat er gebeurt, alle situaties en alle omstandigheden is teruggebracht tot een 0-punt – in zentermen, teruggebracht tot Zoheid. Zoheid kan worden ervaren en de ervaring ervan is de ongrijpbare onmiddellijkheid van het bestaan. En het is in die onmiddellijkheid waarin onvermijdelijkheid schuilt.

Onmiddellijkheid is de ervaring, onvermijdelijkheid is wat die onmiddellijke ervaring toont, het is het gebeuren zelf in alle puurheid. We leven het leven en het is in die zin onvermijdelijk. Je kan er niet uit, je kan er niet omheen, je kan het niet ontvluchten, het is onvermijdelijk. Je kan het als een gevangenis zien maar dat is het niet. Het is volstrekt open en oneindig en het toont zich in alle verschijnselen als een onvermijdelijk gegeven. De onvermijdelijkheid verwijst naar het allesomvattende, het is niet één aspect, één voorval of één ding. Het is totaal. Dat waarnaar onvermijdelijkheid verwijst is wat ons beweegt maar wat we er vervolgens van maken staat al weer los van die onvermijdelijkheid. Onvermijdelijkheid omvat alles en het drukt zich op een wijze uit die we niet kunnen pakken, veranderen, karakteriseren of begrijpen.

Wat kun je met dit gegeven? Wel, het is te ervaren, in alles wat gaande is zonder dat we zeggen dat situaties onvermijdelijk waren. Breng het naar jezelf toe, neem er in plaats, laat het werken, en ervaar het. Het toont je dat we dit leven te leven hebben, dat ieder moment telt, dat iedereen en alles ertoe doet, dat de enige manier om dit leven te leven is om er voor te staan, verantwoordelijkheid te nemen voor je denken en doen, dat dit leven weliswaar ons individuele pad omvat maar tegelijkertijd een pad is dat we gaan met alles en iedereen. De onvermijdelijkheid der dingen is heel erg dichtbij, het zit in je huid genesteld, je botten, je genen, je cellen en alles en iedereen werkt erin door. Dat is waarop we doelen wanneer we spreken over ‘intiem zijn met je bestaan’.

Maandenlang snakten we naar normalisering van leven, naar samen leven. Inmiddels kunnen we voorzichtige stappen op de weg terug zetten, naar ‘normalisering’. Maar wellicht is ‘normalisering’ voor en in deze tijd niet het juiste begrip. Normalisering is de herinnering aan en het weer oppakken van wat het leven in de pre-pandemische tijd was: voor velen een wereld van volle agenda’s waarin we soms voorbij gingen aan wat werkelijk belangrijk is. De pandemie bracht het gewoel, het stof even tot rust en gunde ons een tijd van her-waardering, een tijd om prioriteiten opnieuw te stellen. Om de vele zaken die we in alle gedoe zo gauw vergeten weer te herinneren. Zoiets als – hoe bijzonder dat het elke ochtend licht wordt. Of dat je bij het zetten van een kop thee of koffie opmerkt dat er zomaar helder en fris water uit de kraan komt. Het geluid van een bromvlieg, mensenstemmen, de wind. De warmte van de regen en de geur van de buitenlucht na een fikse regenbui. Je iets herinneren is (opnieuw) sensitief worden voor bepaalde aspecten.

Laten we niet terug gaan naar normalisering maar naar een leven waarin we onszelf in staat stellen geregeld te kunnen herinneren aan wat er toe doet. En, aan de hand daarvan, voor de dag van vandaag en morgen, te kunnen bepalen wat ons te doen staat. Als je ineens wordt afgesneden van wat zo gewoon leek en het er ineens niet meer is, kun je stilstaan bij de vraag waarom je zo lang op de automatische piloot hebt geleefd. En kun je beseffen van welke onschatbare waarde en hoe onvervangbaar zoveel in het leven is.

Wie op de automatische piloot leeft ontgaat wellicht het wonder, het spirituele aspect van dit bestaan, namelijk dat mensen en dingen niet buiten ons zijn – maar dat alles hier, ‘in’ ons ontstaat en functioneert. Daar ontmoeten we elkaar, daar gebeurt het. En daar zijn alles en iedereen met elkaar verbonden, onlosmakelijk. Het geluid van muziek op de radio staat niet los van de bries van de wind, de rozenstruik en de geur ervan, auto’s in de straat, stemgeluiden, de stoel en de tafel, de zon, de maan en de sterren. Onze geest is één en vindt per moment een wisselende expressie in beelden, in wat wel eens lijkt op een hechte, precies passende kaleidoscopische puzzel van miljoenen stukjes. Daarin gaat het wonder schuil. Want het zijn die miljoenen stukjes die ieder (ogenschijnlijk afzonderlijk) stukje mogelijk maken – het stromend kraanwater, de stoel, de bries, het geluid van een stem. En al dat speelt hier, op dit moment, in jou en in mij. We staan in hetzelfde.

Spiritualiteit is in feite een oproep de normalisering te doorbreken en door te dringen tot je diepere geheugen – die laag die je helpt je te herinneren – lees; te ver-innerlijken – waar we in staan, wat en wie je in werkelijkheid en wat er toe doet.

Foto: Priscilla Du Preez – Unsplash

Racisme is eeuwenoud – het systematisch buitensluiten van mensen op grond van huidskleur en ethnische identiteit en op grond van macht en een superioriteitsgevoel . Niet alleen buitensluiten maar ook beslissen over leven en lot van de ander vormen het uitgangspunt van slavernij. Blank, bruin en zwart trof dit lot. het is wellicht geen algemeen bekend feit maar de slavernij in de Amerika’s in de 16e en 17e eeuw begon met de slavernij van….Ieren en  Schotten, blanken. Pas toen de economie in het Britse rijk verbeterde en daar arbeidskrachten nodig waren, volgden landen als Engeland en Holland het voorbeeld van de Portugezen die al bekend waren met de slavenhandel vanuit Afrika. Tussen 1620 en 1850 werden zo’n 11-15 miljoen Afrikanen vanuit Afrika in ca 36.000 slavenreizen per schip naar de ‘Nieuwe Wereld’ getransporteerd. Velen overleefden de onmenselijke tocht door de jungle en per boot niet. De overlevenden werden verkocht als koopwaar. Van generatie op generatie werden ze behandeld als derderangsburgers, ze leefden in armoede, werkten in ongezonde omstandigheden, zonder het recht op een eigen leven, ze waren ‘bezit’ van landeigenaren. Ontelbaren kwamen om, tienduizenden werden vermoord om het minste of geringste, zonder vorm van proces. Die afschrikwekkende geest van ongelijkheid en de onrechtvaardige en onmenselijke behandeling in samenlevingen, leeft voort tot op de dag van vandaag. En sinds de moord op George Floyd op 25 mei jl in Minneapolis, opgenomen op beeld en zichtbaar voor het oog van de wereld, gaat er een golf van protest en verzet door de VS en door vele steden in de wereld, ook in Amsterdam en Den Haag.

In een spiritueel proces is het essentieel op zeker moment onder ogen te zien – George Floyd en ik staan in dezelfde grond, maar ook de slavenhouder, de racist en ik staan in dezelfde grond. Wat een mens een ander mens aan doet, leeft in potentie in ons allen – in liefde, maar ook in de agressie, de haat en het geweld.

De respons van het Upaya Zen Center

Het Upaya Zen Center geleid door Roshi Joan Halifax liet naar aanleiding van de gebeurtenissen in een nieuwsbrief het volgende weten:

As countless Americans take to the streets across this country to raise their voices in response to the murder of George Floyd, none of us can stand on the sidelines as passive observers. We are all responsible for our society and for the justice and compassion that it succeeds or fails to uphold.

At this time of sorrow and anger, Upaya Zen Center stands alongside the families of George Floyd, Breonna Taylor, Ahmaud Arbery, Dominique Clayton, as we recall with anguish and shame the countless other Black lives that have been ended by white violence.

It is imperative that we transform the toxic views that feed racism and other forms of egregious injustice and hatred in our country. We must also address the harsh reality that we live in a culture of oppression stemming from the very origins of our nation, which has continued relentlessly throughout our country’s history.

This is why we are saying “Black Lives Matter.” Because we have to face individually and collectively the truth of the presence of brutal discrimination in our country, and not turn away from the grave harms against people of color in our nation. We as practitioners of the Dharma have a moral responsibility to uproot our own racism and transform the systems of oppression that feed bigotry in our society. And we must as well remedy all forms of violence toward our Black brothers and sisters with insight and actions that are courageous and just. And we must do this now.